Zuurgraad van de nagel onderzocht... nagelplaat heeft gemiddelde pH van 5

Door: Mischa P.M. Nagel


Een belangrijk onderdeel in de praktijk van de voetzorgverlener is het geven van adviezen ter verbetering van de conditie van de huid. Het optimaliseren van de zuurgraad van de huid is hierbij een aanknopingspunt. Bij een optimale huid pH verbetert het functioneren van de microflora op de huid en dat vergroot de afweer tegen pathogene microben. De microflora en de zuurgraad van de huid zijn zeer actuele onderwerpen. Over de pH van de nagel is echter weinig bekend. Een onderzoek aan de universiteit aan Londen brengt daar verandering in.


De onderzoeken naar de pH van de huid dragen bij aan een beter begrip van de fysiologie en pathologieën van de huid. Er is vastgesteld dat het pH van het huidoppervlak zuur is, in zekere mate bestand is tegen de agressieve werking van zuren en basen, en beïnvloed wordt door factoren zoals leeftijd, anatomische locatie, vochtgehalte van de huid, talg, zweet, irriterende stoffen voor de huid en bepaalde ziekten.


In tegenstelling tot de zuurgraad van de huid is de pH van de nagelplaat pas recent onderzocht. Aan de universiteit van Londen is daarom onderzoek gedaan naar de zuurgraad van de nagel. 37 vrijwilligers (16 vrouwen en 21 mannen in de leeftijd 22 tot 69 jaar) met gezonde nagels participeerden in het onderzoek.

Het was mogelijk om de zuurgraad te meten van de meeste vingernagels en nagels van de grote teen met behulp van een gehydrateerde vlakke glazen elektrode. Dit ondanks een aantal uitdagingen, zoals de kromming en het kleine oppervlak van de nagelplaat.


Nagelplaat

De nageleenheid bestaat uit de nagelplaat (gewoonlijk aangeduid als de nagel), het nagelbed, de nagelplooi, het eponychium (nagelriem) en de nagelmatrix. Laatstgenoemde produceert de nagelplaat, die op het nagelbed ligt en omlijst en omhuld wordt door de nagelplooi en het eponychium. De transparante nagelplaat is hard en enigszins elastisch, gekromd in zowel de lengte- als de dwarsrichting. Zijn grootte, vorm, dikte, oppervlakterimpeling, kromming en mechanische eigenschappen, zoals buigzaamheid, verschillen per persoon en tussen personen onderling.


De locatie (vinger of teen) en andere endogene en exogene factoren zoals aandoeningen en het seizoen kunnen daarbij een rol spelen. De nagelplaat bestaat uit drie verschillende parallelle lagen: de dorsale laag, de intermediaire (tussenliggende) laag en de ventrale laag. Sommige onderzoekers onderverdelen de nagelplaat in slechts twee lagen: een dunne harde dorsale laag en een dikkere vervormbare ventrale laag.


De nagelplaat bestaat uit tachtig tot negentig lagen van dode, verhoornde cellen, die omgeven worden door intercellulair ‘bindmiddel’ (waarvan men denkt dat het bestaat uit eiwitten en/of mucopolysachariden). De bestanddelen van de nagelplaat omvatten keratine, dat het grootste deel van de nagelplaat uitmaakt, water (5 tot 30%) en lipiden (minder dan 5% w/w, bij volwassenen) zoals cholesterolsulfaat, ceramiden, vrije sterolen, vrije vetzuren, triglyceriden, sterolen en wasesters en squaleen. Ook zijn elementen zoals calcium, magnesium, natrium, kalium, ijzer, koper, zink, aluminium en chloor in de nagelplaat gemeten. De groeiende nagel neemt via de systemische circulatie stoffen uit zijn omgeving op. In de nagelplaat zijn geneesmiddelen en drugs, isotopen (bijvoorbeeld 13 C, 15 N), hormonen, fluoride, milieuverontreinigende stoffen (zoals arseen) gedetecteerd en gekwantificeerd. Tegelijkertijd wordt via de nagelplaat continu vocht vanuit het lichaam naar de buitenomgeving afgegeven. Er zijn waarden van het vochtverlies via de nagels (‘transonychial water loss’) van 7 tot 75 g/m2 h-1 gerapporteerd.


Resultaten

Uit het onderzoek blijkt dat de gemiddelde pH van het oppervlak van ongewassen nagelplaten 5,0 ± 0,5 is, met een minimum van 3,4 en een maximum van 6,3 gemeten op 157 vingernagels en 33 nagels van de grote teen bij 13 vrouwen en 15 mannen. De verkregen pH-waarde is waarschijnlijk toe te schrijven aan de extractie van in wateroplosbare bestanddelen van de nagelplaat in het vloeibare grensvlak tussen de nagelplaat en de pH-meetsonde, aan de aanwezigheid van zweet en talg (door contact tussen huid en nagel of mogelijk uitstromen van talg of zweet uit omliggende huid op de nagelplaat) en, vooral op ongewassen nagels, aan resten van cosmetica zoals handcrèmes. Vandaar dat de op het nagelplaatoppervlak gemeten pH-waarde een schijnbare pH is die behoedzaam geïnterpreteerd moet worden, zoals ook geadviseerd wordt voor pH-metingen van de huid.


De nagelplaat bestaat onder meer uit eiwitten, mucopolysacchariden, water en lipiden. Het is mogelijk dat sommige van de in wateroplosbare componenten van de nagelplaat extraheerbaar zijn en bijdragen aan het bepalen van de zuurgraad van het nagelplaatoppervlak wanneer dit gemeten wordt met een gehydrateerde glaselektrode.

De pH van het nagelplaatoppervlak blijkt zuur. Dit weerspiegelt het zure oppervlak van de huid, waarvan de gerapporteerde pH meestal tussen de 4 en 6 ligt.

In de studie is de zuurgraad van de huid van de onderarm en middenvoet van 19 vrijwilligers gemeten die respectievelijk 5,0 ± 0,6 en 4,9 ± 0,8 bleek te zijn.

Het is mogelijk dat de zure pH van het nagelplaatoppervlak een rol speelt bij de antimicrobiële afweer, omdat bekend is dat een zure pH voor bepaalde stammen bacteriostatisch en schimmelwerend kan zijn.


Er is geen statistisch verschil gevonden tussen de zuurgraad van de nagelplaten van de vijf vingers, tussen de rechter- en linkerhand en tussen de rechter- en linkervoet. Door de vergelijkbare functies en omgevingen van de tien vingernagels en de twee teennagels is dit ook te verwachten.


Verschil teennagelplaat en vingernagelplaat

De zuurgraad van de teennagels is, zowel voor gewassen als ongewassen nagels, statistisch lager dan de zuurgraad van de vingernagels. Het is onduidelijk waarom dit zo is, omdat verschillen tussen de eigenschappen van de vinger- en teennagels niet op grote schaal systematisch onderzocht zijn. Uit de beperkte literatuur hierover is bekend dat teennagelplaten dikker zijn en minder snel groeien dan vingernagels. Dikkere teennagels laten een minder groot vochtverlies via deze nagels dan via vingernagels toe. Het is echter interessant om op te merken dat de hogere pH van teennagels (in vergelijking met de pH van vingernagels) overeenkomt met de statistisch hogere pH van de voethuid in vergelijking met die van de handhuid, zoals beschreven in een kleine cohort van Japanse mannen.

Hoewel de oorzaak van de hogere zuurgraad van teennagels onduidelijk is, kan dit wel een medische belang hebben. Als het zure karakter van de nagelplaat een rol speelt bij de antimicrobiële afweer, kan de lagere zuurgraad van de teennagelplaat (vergeleken met de vingernagelplaat) bijdragen aan de grotere gevoeligheid voor infecties van teennagels. Het is dan ook algemeen bekend dat in teennagels vaker onychomycose <38> voorkomt, er sprake is van een grotere behandelingsresistentie en een langere behandelingsduur nodig is in vergelijking met vingernagels.


De hogere pH van teennagels kan ook de productie bevorderen van arthroconidia schimmels (medicijnresistent, slapende schimmelsporen die maanden na het staken van de behandeling kunnen ontkiemen en de nagel infecteren), waarvan de productie door Trichophyton rubrum - een van de meest voorkomende schimmels die onychomycose veroorzaakt - in vitro aantoonde afhankelijk te zijn van de pH van het medium, die steeg van pH 4,5 tot pH 7,5 en daarna afnam.


Invloed geslacht

Geslacht beïnvloedt de zuurgraad van ongewassen nagels, maar niet die van gewassen nagels. Dit geeft aan dat de lagere pH van ongewassen nagels van vrouwen te wijten is aan exogene factoren, zoals resten handcrème. Er is aangevoerd dat het gebruik van cosmetica, zoals vocht inbrengende crèmes, een mogelijke reden kan zijn voor het gemelde verschil in zuurgraad van de huid tussen mannen en vrouwen, en voor de tegenstrijdige rapportages over de invloed van het geslacht op de pH van de huid.

Nader onderzoek waarbij vrijwilligers geen topische producten op hun handen en voeten gebruiken en dezelfde reinigingsmiddelen voor het wassen gebruiken in een inloopfase voorafgaand aan de meting van pH van de ongewassen nagelplaat, kan de invloed van het geslacht op de pH van de nagelplaat pH uitschakelen.


Invloed van wassen

Wassen veroorzaakt een tijdelijke stijging van de zuurgraad van het nagelplaatoppervlak. Dit weerspiegelt de toename van de pH van de huid na wassen, zelfs na wassen met alleen leidingwater. Hoewel het gebruikte vloeibare reinigingsmiddel een pH van 4,02 had, was de pH van de was oplossing (reinigingsmiddel + leidingwater, 2% w/w) waarmee de nagelplaten in contact kwamen veel hoger, en lag dichtbij die van leidingwater. Er is vastgesteld dat de zuurgraad van die oplossing van het reinigingsmiddel in leidingwater 7,90 was. Deze hoge zuurgraad van het medium waarmee de nagelplaat onmiddellijk voor pH-meting in contact kwam, kan de verandering van de gemeten zuurgraad van de nagelplaat verklaren. Net als voor de pH van de huid, keerde de pH met de tijd weer terug naar het niveau van vóór het wassen.


Lagere pH binnenkant nagelplaat

De zuurgraad van de binnenkant van de nagelplaat is lager dan die van het oppervlak. Dit kan te wijten zijn aan verhoogde extractie van zure, in wateroplosbare nagelcomponenten tijdens het meten van de pH nadat de bovenste nagellagen door middel van tape stripping (aanbrengen en verwijderen van kleefband) verwijderd zijn.

Het is bekend dat de bovenste laag van de nagelplaat het minst poreuze gedeelte is, en verwijdering van deze laag leidt ertoe dat meer chemicaliën in de nagelplaat doordringen. Op dezelfde manier leidt verwijdering van de bovenste nagellaag tot een toename van de beweging van moleculen uit de massa van de nagelplaat naar de vloeibare tussenlaag tussen de nagelplaat en de pH-meetsonde.


Een daling van de pH van de nagelplaat na tape stripping weerspiegelt de aanvankelijke afname van de pH van de huid na tape stripping, die voorafgaand aan een toename van de zuurgraad van de huid na verdere tape stripping waargenomen wordt. De aanvankelijke daling van de pH van de huid kan ook het gevolg zijn van meer extractie van SC-componenten nadat de bovenste laag door tape stripping verwijderd is.


Conclusies

Na meting is vastgesteld dat de pH van het nagelplaatoppervlak ongeveer 5 is, waarbij teennagels een significant hogere pH dan vingernagels hebben. Er is echter geen verschil tussen de tien vingernagels en de twee grote teennagels gemeten.

Geslacht blijkt van invloed op de zuurgraad van ongewassen nagels (nagels van vrouwen hebben een lagere pH dan die van mannen) maar heeft geen invloed op de pH van gewassen nagels, wat duidt op de invloed van een exogene factor.

Het wassen van de nagels met een vloeibaar reinigingsmiddel en leidingwater zorgt voor een tijdelijke stijging van de zuurgraad, die vervolgens binnen twintig minuten weer terugkeert naar dezelfde waarde van vóór het wassen. Door middel van tape stripping van de nagelplaten is vastgesteld dat de pH aan de binnenkant van de nagelplaat lager is.

Dit onderzoek heeft aangetoond dat het mogelijk is de pH van het oppervlak van nagelplaten te meten met gebruik van de Courage + Khazakha pH-meter voor de huid, maar hiervoor is echter een lange stabilisatietijd nodig. Bovendien is door het kleine oppervlak en de sterke kromming van sommige nagelplaten, meting niet altijd mogelijk.

Meer onderzoek naar de zuurgraad van de nagel is nodig, om de rol van de zure pH van de nagelplaat met betrekking tot gezondheid en ziekte te begrijpen, met inbegrip van de redenen en de betekenis van de hogere pH van de teennagel.



Dit artikel is een Nederlandse bewerking van het onderzoek: "Een onderzoek naar de pH van de menselijke nagelplaat" van S. Murdan, G. Milcovich en G.S. Goriparthi, Faculteit Farmacie, The School of Pharmacy, University of London, Londen, Verenigd Koninkrijk.

0 keer bekeken
ACTIVITEITEN

Opleidingen/ Cursussen

Congressen

Voetzorgplus

  • Mischa Nagel's Collectie

Mischa Nagel
Zorgspecialist
OVERZICHT
  • Facebook Social Icon
  • LinkedIn

© 2020 MischaNagel.nl